Uçuk Nedir?

Uçuk genellikle dudak, ağız ve burun delikleri çevresinde çıkan Herpes simplex adı verilen virüsün sebep olduğu hastalıktır.

Uçuk Ciddiye Alınması Gereken Bir Sağlık Sorunu mudur?

Yapılan araÅŸtırmalar, dünya nüfusunun %80′inin yaÅŸamları boyunca en az bir defa uçuk geçirdiÄŸini göstermektedir. Günümüzde Türkiye’de her yıl 8 milyon kiÅŸinin uçuk nedeniyle sıkıntı ve acı çektiÄŸi tahmin edilmektedir.

Uçuğun Belirtileri ve Oluşum Evreleri Nelerdir?

• Uçuk çıkacak bölgede 0-24 saat önceden gıdıklanma, karıncalanma, kaşınma, yanma, sızlama hissedilir.
• Bunu o bölgenin kızarması, ÅŸiÅŸmesi ve daha sonra da içi sıvı dolu kabarcıkların ortaya çıkışı izler. Bu kabarcıklar konuÅŸurken, gülerken, yiyip içerken acı ve ızdırap verir.
• Kabarcıklar patlayarak ülserler oluÅŸur ve bu dönemde uçuk cok aÄŸrılıdır.
• Zamanla kuruyup çatlar, sızıntı yapar ve açılarak görüntüyü bozan çirkin bir yara haline gelir.
• Kabuklanma baÅŸladığında uçuk küçülmeye baÅŸlar.
• Ä°yileÅŸme döneminde uçuk üstünde oluÅŸan kabuk düşer, yerine kuru ve gergin bir doku oluÅŸur.

Uçuk Bulaşıcı mıdır? Nasıl Bulaşır?

Uçuk, ön belirtileri ile açık yaranın kapanması süresi arasında bulaşıcıdır. Uçuğu olan bir kişinin kullandığı havlu, bardak, çatal, kaşık vb. eşyalarla ve uçuklu kişinin öpmesi sonucu bulaşır. Eğer uçuğa dokunulursa yüzün diğer bölümlerine, göze ve vücudun diğer bölgelerine (genital bölge gibi) de bulaştırılabilir.

Dikkat ! Uçuk Bulaşıcıdır.

Uçuk virüsü (Herpes simplex) ile insan genellikle ilk defa küçükken (0-5 yaÅŸ) tanışır. UçuÄŸu olan aile bireylerinden birinin “Sevgi dolu” öpücüğü sonucunda uçuk virüsü vücuda girer. ÇoÄŸunlukla farkedilmeyen küçük kızarıklıklar ÅŸeklinde ortaya çıkar; ağız içi, diÅŸ etleri ve dudaklar (gingivostomatit) enfekte olur. Ama kimi hassas bünyelerde ciddi enfeksiyonlar ÅŸeklinde de görülebilir. Tıbbi yayınlar arasında uçuklu bir kiÅŸiden bulaÅŸan virüs sonucu yeni doÄŸan ölümlerine ait vakalar vardır.

• UçuÄŸa dokunulmamalıdır. Dokunulursa eller çok iyi yıkanmalıdır.
• Uçukluyken kesinlikle gözlere dokunmaktan kaçınılmalıdır. Bayanlar makyajlarını temizlerken dikkat etmelidir.
• Özellikle bebekler, çocuklar ve diÄŸer insanlar öpülmemelidir, yakın temastan kaçınılmalıdır.
• Uçuklu insanın kullandığı havlu, bardak, çatal, kaşık vb. eÅŸyalar ayrılmalı ve baÅŸkalarının kullanmasına izin verilmemelidir.
• Uçuk ve uçuk yarasının kabuÄŸu ile oynanmamalıdır. (Parmaklara uçuk virüsü bulaÅŸtırılır, aynı zamanda uçuk yarasına da diÄŸer mikroplar bulaÅŸtırılmış olur)

Uçuk Neden Nükseder / Tekrarlar?

Uçuğa neden olan Herpes simplex virüsü vücuda girip ilk enfeksiyonunu yaptıktan sonra o bölgeye yakın sinir düğümüne yerleşir ve uçuk oluşmasını tetikleyen faktörler devreye girene, yani vücudun zayıf düştüğü ana kadar orada kalır.

Uçuk Oluşumunu Tetikleyen Faktörler Nelerdir?

• Stres
• AteÅŸ, soÄŸukalgınlığı, grip
• Aşırı güneÅŸ ışınları ve ultraviyole ışınlar
• Hormonal deÄŸiÅŸimler (hamilelik, adet dönemi)
• Aşırı yorgunluk ve uykusuzluk
• DiÅŸe yapılan müdahaleler (diÅŸ çekimi dolgu vb.)
• DiÄŸer enfeksiyonlar
• Aşırı alkol

Uçuktan Nasıl Korunulur?

Öncelikle uçuğun nüks etmesine sebep olan durumlardan sakınmak gerekir.

• Strese baÄŸlı olarak geliÅŸiyor ise; stresimizi azaltacak gevÅŸeme tekniklerini öğrenmek.
• Yorgunluk ve uykusuzluk sebep ise; dinlenmek ve iyi uyumak.
• GüneÅŸ sebep oluyor ise; dudaklar için koruyucu krem ya da yüksek koruma faktörlü güneÅŸ yağı kullanmak ve ÅŸapka ile yüzü güneÅŸten korumak gerekir.

Tüm alınan önlemlere rağmen uçuk yine de nüksedebilir. Ön belirtiler (karıncalanma, kaşınma, yanma, sızlama) hissedildiğinde o noktaya kısa aralarla bir antiviral krem uygulamak gerekir. Uçuk ya hiç çıkmayacaktır ya da çıksa bile hafif seyredecektir.

Eğer bağışıklık sisteminiz zayıfsa veya sıklıkla uçuk geçiriyorsanız doktorunuzla görüşerek antiviral tabletlerden koruyucu olarak yararlanılabilinir.

Uçuktan uzak kalabilmek için sağlıklı beslenmek de önemli. Yapılan araştırmalar bazı yiyeceklerin uçuk oluşumunu azaltırken, bazılarının da uçuğun tekrarlanmasını kolaylaştırdığını göstermektedir. Araştırmacılar diyet yapanlarda uçuk virüsünün harekete geçmemesi için Lisin içeren besinleri almalarını, Arjinin içeren besin maddelerinden de uzak durmalarını önermektedirler. Bu amaçla diyetlerde Lisin içeren tavuk, patates, süt, bira mayası, fasulye ve balık besinleri alınmalı, Arjinin içeren çikolata, yer fıstığı, bira, üzüm, mısır gevreği gibi yiyeceklerden uzak kalınmalı.