Çukurova Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Biyoloji Bölümü Botanik Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Atabay Düzenli, kış mevsimiyle birlikte kullanımı artan şifalı bitkilerin önce yetişme ve toplama şeklinin sorgulanması, sonra da abartıya kaçılmadan tüketilmesi” gerektiğini söyledi.

Düzenli, AA muhabirine yaptığı açıklamada, bitkilerin faydaları ve kullanımları ile ilgili pek çok haber, program ve reklamın yapıldığını, ”her derde deva’ sloganıyla piyasaya sürülen bu ürünlerin bilinçsizce tüketilmesinin ise faydadan çok zarar getirebileceğini bildirdi.

Bozuk ruh halini düzeltecek bitkilerden bile bahsedildiğini ifade eden Düzenli, bunun sonucunda halk arasında, kış mevsiminin de etkisiyle şifalı bitki kullanımında belirgin bir artış gözlendiğini belirterek, ”Hiç şüphesiz ki bitkilerin pek çok faydası vardır. Ne var ki bu durum her bitki ve bitkinin her hali için geçerli değildir. Hatta aynı şey halihazırda bitkisel besin kaynağı olarak tükettiğimiz kültür bitkilerimiz için de geçerlidir” dedi.

Düzenli, bu bitkilerin nasıl elde edildikleri ile ilgili üzerlerinde hiçbir bilginin bulunmadığını belirterek, ”Hatta bazı bitkiler var ki hiç yenilip içilmese insan sağlığına daha faydalıdır. Örneğin: kullandığımız bitki gerçekten sözü edilen bitki midir? Yoksa benzeri midir? Sağlıklı mıdır? Yaşamının hangi evresinde, hangi sağlık durumuna sahip kişiler için sözü edilen faydayı sağlamaktadır. Kültürleri yapılıyorsa organik tarım söz konusu mudur? bunları hiç kimse sorgulamıyor” dedi.

Halk arasında aynı isimle anılan ama aynı olmayan, bunların yanı sıra farklı isimleri taşıyıp da birbirinin aynısı olan onlarca bitki bulunduğuna dikkati çeken Prof. Dr. Düzenli, bu bitkileri doğru dürüst bilmeden kullananların bırakın şifa bulmayı, mevcut sağlığını bile kaybedebileceğini savundu.

Düzenli, şifalı bitkinin kullanımı ve dozunun kişinin sağlık durumuyla orantılı olduğunu, birine iyi gelen bir bitkinin kronik bir hastalığı olan başkasının sağlığını da bozabileceğini ifade ederek, ”Mesela tansiyonu yükseltebilir, diyabeti körükleyebilir, kalp hastalığını tetikleyebilir. Bu nedenle atalarımızın ‘azı karar çoğu zarar’ sözü akıllardan çıkartılmamalı” dedi.

Türkiye’de birçok kişinin yediğini, içtiğini yeterince sorgulamadığını vurgulayan Düzenli, ”Neyse ki ülkemizde zehirli olan bitkilerimiz çok azdır. Burada önemli olan o şifalı bitkinin nereden, nasıl toplandığı, nasıl saklandığı, üzerinde zirai ilaç kalıntısının bulunup bulunmadığından emin olmaktır” diye konuştu.

Düzenli, işi gücü olmayıp bu bitkileri iyi bir kazanç kapısı olarak görenlerin suiistimallerinin de olduğuna dikkati çekerek, ”Bunlara dur diyen olmadığı gibi ‘denize düşen yılana sarılır’ düşüncesiyle bilimsel umudu olmayan hasta ve hasta sahipleri de bunlara çanak tutmaktadır” dedi.

DOĞAYA VERİLEN ZARAR

Düzenli, şifalı bitkilerin bilinçsiz kullanımının insan sağlığına olduğu kadar rastgele toplama işlemleriyle doğaya da zarar verdiğini savunarak, şöyle devam etti:

”Çünkü bu tür bitkiler olduğu gibi doğadan elde edilmektedir. Hem de çiçeğinin döllenip meyve ve tohum bağlaması beklenmeden. Diğer bir deyişle bu tür bitkilerin nesilleri tehlikeye giriyor. Bir an önce şifalı bitkiler konusuna el konulmalıdır. Toplanmasından, saklanması ve tüketimine kadar tüm aşaması kontrol altında olmalı. Bunun için bitkileri her yönüyle inceleyebilen laboratuvarlara ihtiyaç vardır. Buradan elde edilecek bulgular hemen teknolojiye aktarılmalı, hatta bunlar diğer ülkelere pazarlanıp ülkenin ekonomisine katkı da sağlanmalıdır. Aksi takdirde insanlar sağlığından olabileceği gibi şifalı bitkilerimiz de mumla aranır hale gelebilir.”

Halk arasında kayısı bademi olarak bilinen `acı kayısı çekirdeği`nin kanserli hastaların tedavisinde kullanıldığı ve olumlu etkilerinin gözlendiği belirtildi.

Malatya İnönü Üniversitesi Öğretim üyesi ve Akaryakıt Petrol Analiz Laboratuvarı Müdürü Yrd. Doç. Dr. Yunus Önal, acı kayısı çekirdeğindeki kanser önleyici madde olarak bilinen amigdalin veya vitamin B17 adlı maddelerini yüzde 6 oranında bulunduğunu belirtti. Amigdalin’in Amerika’da kanser önleyici madde olarak yaygın bir şekilde kullanıldığını anlatan Önal, bu maddenin Türkiye’de üretilmesi için Hollanda’da yaşayan bir Türk işadamı ile bir şirket kurduklarını ifade etti.

Yrd. Doç. Dr. Önal, şöyle devam etti: “Kayısının ekonomik olarak toplam rantı 5 milyar dolar civarındadır. Kayısı çekirdeği, bu çekirdeğin yağı gibi yan ürünler de var. Amigdalin Amerika’da üretilen bir üründü. Biz bundan 3 yıl önce bu konuda çalışma başlattık. Bundan 2 ay önce Hollanda’dan bir Türk işadamı acı kayısı çekirdeği üretmeyi planladığını belirterek, bizi aradı. Ön görüşmeler yaparak bir şirket kurdu. İlk etapta Çin’den getirilecek ürünü burada paketleyerek pazarlayacak. Daha sonra da Malatya’da yetiştirilen acı kayısı çekirdeklerinden üretilecek dünyaya pazarlanacak. Merkez Malatya olacak. Bu yaz ilk etap çalışması yürütülecek. 1,5 yıl içinde Malatya’da üretim yapılacak.”

Acı kayısı çekirdeği üretim projesinin Malatya’ya önemli girdiler sağlayacağını aktaran Yrd. Doç. Dr. Yunus Önal, “Bu konu şimdiye batı ülkelerinde biliniyordu ama Türkiye’de bilinmiyordu. Kayısı çekirdeği yağını dünyadaki rantı yaklaşık 2.5 milyar euro. Bunun Malatya’ya girdisi kayısını kendisinden çok çok daha az. Amigdalin açısından düşündüğümüzde bu söylediğimiz rakamların bir kaç kata katlayacak boyutlarda. Çünkü vitamin B17’nin perakende satış fiyatı, kilo fiyatı yaklaşık 1 milyon dolardır. Bu da konunun önemini daha da açıkça izah etmektedir.” ifadelerini kullandı.

Çin ve Fransa’nın Türkiye’den önemli ölçüde kayısı çekirdeği aldığını belirten Yrd. Doç. Dr. Yunus Önal, “Bundan sonrası, Malatya için söylüyorum, hedefimiz bilimsel olarak ve endüstriyel olarak bu iki konuyu bir arada buluşturup, Amigdalin`in ya da vitamin B17`nin Malatya’da üretimini sağlamak. Kayısı çekirdeğini tamamen Malatya ekonomisine kazandırmak istiyoruz.” şeklinde konuştu.

Acı kayısı çekirdeğinden kanser tedavisinde kullanılan Amigdalin veya vitamin B17`nin üretiminin çok kolay olduğunu belirten Yrd. Doç. Dr. Önal, “Amerika’da, ABD Sağlık Dairesi ‘100 miligram tabletler halinde satılabilir’ şeklinde onayını vermiş. Amerika`da kanser önleyici olarak ayda bir kullanılmak üzere satışı mümkün.” dedi.

- İdrar söktürücü özelliği ile safraya iyi gelir.
- Yaraların çabuk iyileşmesini ve hücrelerin yenilenmesini hızlandırır.
- Alerjiyi önler.
- Savunma sistemini dengeler.
- Hormon sistemini ve ruh hâlini sağlamlaştırır.
- Sac dökülmesi ve kepeğe karsı haricen sürülür
- Grip, nezle, baş ağrısına burundan damlatılarak (3 damla)kullanılır
- Kulakta üşütme ve iltihap durumlarında damlatılarak (3 damla )kullanılır.
- Göze 2 damla damlatılırsa, gözdeki mikropları öldürür.
- Sinüzitte sabah ve akşam buruna 1,2 damla damlatılır ve 1 hafta devam edilir
Çörek otu yağının kullanıldığı yerler ve kullanılma şekilleri

Tüm bu etkenleri göz önüne alarak, beslenmemizi ve yaşam biçimimizi gereğine göre değiştirebilirsek, sindirim aksaklıklarını tedavi edebiliriz.
Sindirim aksaklıklarının şifalı bitkilerle tedavisi
Ayrıca, iyileşmeyi destekleyebilecek şifalı bitkilerden de yararlanılabilir. Bu bitkiler, rahatsızlığın nedenlerine göre seçilmelidir.
Keçisakalı, mideyi yatıştıran ve her tür asit fazlalığının önüne geçebilen en önemli bitkidir. Mukoza koruyucu bitkiler de çok etkilidir.
Ebegümeci ve keten tohumu bu konuda güvenilebilecek bitkilerdir.
Sindirim yetersizliğine karşı, acı maddeler içeren, centiyane kökü, eğir kökü ve pelinotu gibi bitkiler kullanılabilir.
Gaz şişkinliklerine karşı, anason, rezene, frenk kimyonu, oğulotu ve nane gibi bitkiler etkilidir.
Sinirsel gerginliklere karşı, sinir sistemini yatıştırıcı ama öncelikle gaz söktürücü etkileri de olan, kediotu kökü, şerbetçiotu, mayıs papatyası, lavanta ve biberiye anımsanmalıdır.

- Mekanik tahrişe neden olabilecek besinlerden, örneğin, yara üstünde bir zımpara etkisi yapabilecek lifli besinlerden kaçınmak gerekir. Uygulanacak olan diyet daha çok yumuşak besinlerden oluşmalıdır; kara ekmek, fındık-fıstık ve domatesten uzak durulmalıdır. Ama hastalık atlatıldıktan sonra, sağlıklı bir beslenme için çok önemli olan posalı ve lifli besinleri tüketmeye kademeli olarak başlamak gerekir.
Mide mukozasını yatıştıran bitki kürü
Aşağıdaki malzemelerle hazırlanacak bitki karışımın çayı mide mukozasını yatıştırır ve mide mukozası iltihabını önemli ölçüde iyileştirir.
Malzemeler:
2 ölçek meyan kökü,
2 ölçek hatmi kökü,
1 ölçek keçisakalı,
1 ölçek ebegümeci,
1 ölçek mayıs papatyası.
Yapılışı:
Kökler ve bitkiler çok ince kıyılarak iyice karıştırılır. Yarım veya bir tatlı kaşığı bitki, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar suyla haşlanır, 10 dakika demlendikten sonra süzülür.
Kullanım şekli:
Rahatsızlık sona erene kadar, her yemekten sonra 1 bardak çay içilir. Eğer rahatsızlığa şişkinlik de eşlik ediyorsa, karışıma 1 ölçek eğir kökü eklenir. Eğer stres söz konusu ise, sinir sistemini güçlendirici olarak, 1 ölçek de kediotu kökü eklenmelidir.

Papatya ve zencefil, zayıf ve duyarlı mideleri yatıştırır ve desteklerler.
Aynısafa, yara iyileştirici olarak, ülserin iyileşmesine aktif katkı sağlar.
Eğir kökü, mideyi güçlendirir ve mide salgılarını (az veya çok olsa da) normal düzeyde tutar. Eğer hastalık nedenleri arasında stres de varsa, kediotu kökü veya şerbetçiotu bu karışıma eklenmelidir.
Bitkiler çok ince kıyılarak iyice karıştırılır. Yarım veya bir tatlı kaşığı bitki, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar suyla haşlanır, 8-10 dakika demlendikten sonra süzülür. Yemeklerden yarım saat önce olmak üzere, günde 3 bardak çay, tatlandırılmadan ve sıcak içilir.
Aşırı rahatsızlıklarda, tamamen posasız, yumuşak besinler almaya özen gösterilmelidir. Ayrıca midenin yükünün daha da azaltılması bakımından, besinler elden geldiğince az albümin içerikli olmalıdır.
Rahatsızlıklar azaldıkça, besinlerdeki posa ve albümin oranı ve çeşitliliği de kademeli olarak arttırılabilir. Tütün ve alkolden uzak durmak çok önemlidir.
Özellikle tütün açlığı nedeniyle sinirsel gerginlikler oluşabilir ve bu durumda hastanın durumu daha da kötüleşebilir. Ama ne olursa olsun, en doğrusu, tütün (sigara) alışkanlığına bir an önce son vermektir.

Hatmi kökü ve karakafesotu yaprağı bu özelliklere sahiptirler. Mukoza koruyucu ve yatıştırıcı olarak keten tohumu, bağırsak hücrelerinin tedavisini destekler. Meşe kabuğu veya ceviz yaprağı, bağırsak mukozasını sıkıştırır, güçlendirir ve iltihaplardan arındırır.
İnce bağırsak ülserine genellikle bedensel bir güçsüzlük ve hareketliliğin azalması da eşlik eder, çünkü ülserden kaynaklanan zehirli maddeler kana veya lenf sıvısına karışabilir. Bu olasılığa karşılık da, kan temizleyici ve lenf sistemini güçlendirici ilaçlar, örneğin yoğurtotu ve echinacea kullanılmalıdır(ülkemizde tanınmayan echinacea kökü yerine, standart echinacea preparatları eczanelerden temin edilebilir ve kullanılması çok değerli katkılar sağlayacaktır).
Onikiparmakbağırsağı ülserine karşı etkili bitkisel karışım
Malzemeler:
2 ölçek hatmi kökü,
2 ölçek karakafesotu yaprağı,
1 ölçek keten tohumu,
1 ölçek meşe kabuğu,
1 ölçek yoğurtotu.
(Karakafesotu yerine ısırganotu, meşe kabuğu yerine de ceviz yaprağı kullanılabilir)
Yapılışı:
Çok ince kıyılarak ölçülür ve iyice karıştırılır. Yarım tatlı kaşığı dolusu bitki, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar suyla haşlanır, 10-15 dakika demlendikten sonra süzülür. Günde 3 bardak çay, yemeklerden yarım saat önce içilir.
İncebağırsak iltihabı (Enteritis)
İncebağırsağı etkileyen iltihabik bir süreçtir. İncebağırsağın bir bölümünde veya tümünde görülebilir. Etkilediği bölüm, onikiparmakbağırsağı iltihabı (Duodenitis), başbağırsak bölümü iltihabı (Jejunum) veya incebağırsağın son bölümünün iltihabı (İleitis), aynı yöntemle tedavi edilebilir.
Bu tedavi yöntemi ise, onikiparmakbağırsağı ülserine karşı uygulanması önerilen yöntemdir. Bu bitki karışımına ısırganotu da eklendiğinde, iltihaplanma ve ağrı süreci kısalır.

Bağırsak mukoza hücrelerinin yatıştırılması, tedavi edilmesi veya yenilenmesi için, şifalı bitkilerden yararlanılabilir.
Ebegümeci, keten tohumu, aynısafa, mayıs papatyası, hatmi kökü gibi bitkiler, mukoza koruyucu ve yatıştırıcı olarak kullanılabilir.
İltihap giderici ve mukoza güçlendirici özellikleri ile ceviz yaprağı, meşe kabuğu, eğir kökü kullanılabilir. Ayrıca bu amaçla, taze elma suyu bolca içilebilir.
Gaz oluşumunu önleyici veya gaz söktürücü olarak, rezene, frenk kimyonu, mayıs papatyası ve şerbetçiotu anımsanmalıdır.
Her şeyden önce de, bağırsak iltihabına karşı korunabilmek için, echinacea preparatları kullanımının en etkili yöntem olduğu unutulmamalıdır.

Böğürtlen yaprağı, mayıs papatyası, kekik, ısırganotu çok ince kıyılır ve eşit oranda iyice karıştırılır. Yarım veya bir tatlı kaşığı dolusu bitki, orta boy bir su bardağı dolusu kaynar suyla haşlanır, 8-10 dakika boyunca ağzı kapalı durumda demlendikten sonra süzülür. Güne 3-4 bardak bitki çayı, aç karnına veya öğün aralarında içilir.
Ayrıca, iltihabın kurutulmasının hızlandırılması için, echinacea preparatları (draje veya tentür) kullanılmalıdır.
Bölgedeki gerginliği azaltmak ve ağrıyı yatıştırmak için de, süt içinde pişirilen adaçayı yaprakları, bir tülbendin içine yatırılarak, dayanılabilecek sıcaklıkta kompres olarak, yatakta uygulanır.
Hastalığa genelde kabızlık eşlik ettiği halde, müshil ilacı kullanımından kaçınılmalıdır, çünkü durumu kötüleştirebilir.
Ani krizlerde doktora başvurmak gereği kesinlikle unutulmamalıdır!

Stres ve gerginlik durumlarında, sinir sistemini yatıştırıcı ilaçlarla kısa süreli tedaviler uygulanmalıdır. Bir ülser oluşturmakla bizi uyaran bedenin bu tepkisinin mutlaka doğru yorumlanması gerekir.
Tarafsız bir içebakış sonucunda kişi, anlamsız ve boş bir yaşam sürdürüp sürdürmediğini anlayabilir. Anlamlı bir yaşam sürdürebilme yolunda karşılaşılacak problemlerin çözümü için, pek çok yöntemden, örneğin basit gevşeme yöntemlerinden psikoterapiye kadar yararlanılabilir.
Kediotu kökü ve mayıs papatyası eşit oranda karıştırılarak, gerginlik halini ortadan kaldıran etkili bir yatıştırıcı çay hazırlanabilir. Ayrıca, lavanta, ıhlamur ve oğulotu da bu amaç doğrultusunda kullanılabilecek bitkilerdendir.